De invloed van de leidinggevende op absenteïsme

Blog van Prof. Dr. Kathleen Vangronsvelt (AMS)

Ik vertelde dit weekend aan enkele vriendinnen dat ik met een geweldig interessante studie bezig was over absenteïsme. Meer bepaald over de invloed van de leidinggevende op absenteïsme. Mijn enthousiasme werd niet beantwoord. “Oh dat is met zo Bradford-factor en zo? Saai!” en “Pff, ik vind dat altijd zo vaag: gaat een verzuimgesprek dan helpen als iemand herstelt van kanker?”

Saai? Vaag? Hoog tijd om eens wat licht te laten schijnen op het kluwen dat absenteïsme is. En hoog tijd om eens enkele onderliggende mechanismes te ontwarren.

Wat zegt de wetenschap?

Absenteïsme wordt gedefinieerd als “het niet opdagen voor ingepland werk” (Johns, 1997). Of dat nu onvrijwillig of vrijwillig is, gelegitimeerd of niet, wit of zwart of grijs; vele onderzoekers maken hier abstractie van. Niet alleen is de grens vaak dun, maar ook: zeker weten zal je het zelden als leidinggevende of hr-professional. Daarom is het belangrijk steeds een dubbele focus te houden: een focus op gezondheidspromotie en ziekte-preventie (~onvrijwillige afwezigheid) en een focus op motivatie en mindset van de medewerkers (~vrijwillige afwezigheid) (Lokke, 2022).

Om de mogelijke invloed van een leidinggevende op (alle soorten) absenteïsme beter te begrijpen, is het belangrijk te weten dat er vier mechanismes een rol kunnen spelen. Aan- of afwezigheid wordt beïnvloed door

1 – de eisen (en hulpbronnen) in de job

Afwezigheid is het resultaat van de perceptie van de medewerker, dat hij/zij niet aankan wat er gevraagd wordt. Bv. “Er is zoveel werk, ik kan niet stoppen met er aan te denken en ik slaap er niet meer van!” (Job Demands Resources perspectief).

2 – jobtevredenheid en commitment naar de organisatie

Afwezigheid is het resultaat van lage gevoelens van tevredenheid en commitment bij de medewerker. Zo laag dat hij/zij zich moet verwijderen van de negatieve situatie om mentaal gezond te blijven. Bv. “Nu komen we weeral negatief in de pers. Ik schaam mij voor mijn werk!” (Withdrawal perspectief)

3 – de verwachte respons op de aan/afwezigheid

Afwezigheid is het resultaat van een afweging waarbij niet werken, positievere resultaten oplevert dan wel werken. Bv. “Ik ga snel mijn vriendin helpen verhuizen; ik heb vandaag toch alleen maar saaie meetings opstaan”. (Expectancy perspectief)

4 – de sociale relaties op het werk

Afwezigheid is het resultaat van geobserveerd gedrag van anderen (bv. “iedereen neemt hier precies baaldagen; dan ik ook!”), of van de relatie met hen (bv. “er merkt hier toch niemand of ik er ben of niet”) (Social dynamics perspectief)

Wat betekent dat nu in de praktijk?

Eerst en vooral dat een absenteïsme beleid in een organisatie altijd op twee benen moet staan: gezondheidspromotie en ziektepreventie aan de ene kant en het motiveren van medewerkers aan de andere kant.

Verder dat het de moeite waard is om de werk context van het team nader te bekijken: is het mogelijk om de taakeisen te verminderen? Om de werkdruk te verlichten? Het werk te temporiseren? Duidelijker te benoemen wie waarvoor verantwoordelijk is?

Ook dat het de moeite waard is om leidinggevenden op te leiden in preventie van, en omgaan met absenteïsme. Bv. door hen bewust te maken van hun eigen gezondheidsgedrag (rolmodel), of door hen te leren de gewenste absenteïsme mindset uit te dragen (bv. health-focused mindset: ziek & niet werken is oké, ziek & werken is niet oké). Of door hen te trainen in het geven van sociale steun, of in het ontwikkelen van de juiste coping stijl bij medewerkers.

Conclusie:

Saai? Allesbehalve! Vaag in mijn vertaling naar de praktijk? Een beetje wel. De literatuur rond effectiviteit van absenteïsme-interventies staat dan ook nog in zijn kinderschoenen (Lokke, 2022). Gelukkig komt daar stilaan verandering in. Niet in de laatste plaats dankzij organisaties die begrijpen hoe belangrijk het is om absenteïsme interventies te bouwen op wetenschappelijke kennis. Zo ook Mensura, Bpost en B-Tonic (dochter-onderneming van Baloise Insurance): samen met hen onderzoeken Eva Geluk en ikzelf “Wat maakt dat een absenteïsme interventie werkt?”

Op de hoogte blijven van ons onderzoek kan door regelmatig een kijkje te nemen op onze onderzoekspagina.

Referenties

  • Johns, G. (1997). Contemporary research on absence from work: Correlates, causes and consequences. International Review of Industrial and Organizational Psychology, 12, 115–173.
  • Løkke, A.-K. (2022), “Leadership and its influence on employee absenteeism: a qualitative review”, Management Decision, Vol. ahead-of-print No. ahead-of-print. https://doi.org/10.1108/MD-05-2021-0693
Delen:

Andere artikels

Dit doet de zon voor je hoofd
De zon is niet enkel een belangrijke bron van gezondheid voor je lichaam maar ook voor je mentale conditie is madame Soleil een groot...
Hoe lang kan ik gezond in de zon?
De zon geeft belangrijke vitamines zoals vitamine D maar zorgt ook voor huidveroudering en -beschadiging. Hoe lang kan jij gezond in de zon? Je...
Eerste hulp bij 6 zomerse ongevallen
De zomer is een heerlijke periode van ontspanning, zwoele avonden en spelende kinderen. Helaas zorgt de zomer ook soms voor problemen. Hier verzamelen we...
Boost je gezondheid met deze 10 superkruiden
Dagelijks verwerken we kruiden in allerlei gerechten. Ze geven kleur en smaak aan gerechten én hebben vaak ook een helende werking op ons lichaam....
Dit doet de zon voor je lichaam
Al millennialang speculeren samenlevingen over de kracht van de zon. Zo pleitte Hippocrates, de vader van de moderne geneeskunde, al voor zonnebaden om ziektes...
Zeven tips voor (ongewenste) hete nachten 
De komst van de zomer gaat meteen gepaard met tropische temperaturen. Met deze zeven tips zorg je er alvast voor dat je nachtrust niet...
De invloed van de leidinggevende op absenteïsme
Blog van Prof. Dr. Kathleen Vangronsvelt (AMS) Ik vertelde dit weekend aan enkele vriendinnen dat ik met een geweldig interessante studie bezig was over...
De clash tussen de kantoortijger en de huismus
Een uitweg uit de paradox van het hybride werk Hybride werken is here to stay en dat is goed nieuws, zowel voor de onderneming...
Wellbeing en duurzaamheid gaan hand in hand.
B-Tonic helpt bedrijven om de SDG’s (Sustainable Development Goals) van de Verenigde Naties tegen 2030 te implementeren en een duurzaam welzijnsbeleid uit te rollen...
Van een fixed mindset naar een growth mindset
Nu de pandemie achter ons ligt is het belangrijk om stil te staan bij de levenslessen van deze ingrijpende periode en hoe we ons...
Daar is de lente daar is de zin…
De komst van de lente geeft ons weer zin om gezonder te eten en meer te bewegen. B-Tonic zou B-Tonic niet zijn mochten we jou hier niet bij helpen! In ons mini-magazine Gezond Eten en Bewegen krijg je 60 pagina’s boordevol tips & trics over beweging, slaap en veerkracht. Ook hebben we uiteraard veel aandacht voor gezonde voeding want daar ligt een belangrijke sleutel naar je lichamelijke en mentale gezondheid. Graag trakteren we op enkele lekkere recepten die je meteen op het goede pad zetten.
Belgische medewerker vindt welzijn belangrijker dan ooit
Uit een grootscheepse studie van B-Tonic blijkt dat de pandemie de aandacht van medewerkers én bedrijven voor welzijn op het werk significant heeft aangescherpt. De opmerkelijke resultaten en belangrijke tendensen die hieruit voortvloeien schreef trendexpert Herman Konings neer in het Trendrapport 2022 ‘Wellbeing & Connectiviteit’. Herman Konings: ‘De pandemie heeft vragen over geestelijke gezondheid in de publieke belangstelling gebracht, waarbij gezondheid en welzijn een hogere prioriteit verwerft op de werkplek’.
De ideale manier om jezelf uit te dagen is een challenge aan te gaan
De ideale manier om jezelf uit te dagen en te stimuleren op fysiek en mentaal vlak, is een challenge aan te gaan. Het is motiverend en ook gewoon meer fun om een duidelijk eindpunt op de horizon vast te pinnen. Dat deed ook Joris Smeulders, Lid van het Directiecomité en Gedelegeerd Bestuurder Baloise Insurance. Hij trainde het voorbije jaar voor de RocDuMaroc, een extreme mountainbike endurance-race in het Atlasgebergte. Ward Vande Capelle van Energy Lab was zijn steun en toeverlaat.
8 gouden tips om beter te slapen
Ongeveer 1/3de van je leven breng je slapend door, die tijd benut je dus maar beter goed. Een kwalitatieve nachtrust bepaalt niet alleen je energie. Ook je humeur, veerkracht en fysieke gezondheid krijgt zware klappen als je ‘s nachts wakker ligt. Het verbeteren van je slaapkwaliteit zet je daarom maar beter bovenaan je prioriteitenlijstje.
De juiste mindset maakt het verschil tussen succes en falen
Nu de pandemie stilaan achter ons ligt is het belangrijk om stil te staan bij de levenslessen van deze ingrijpende periode en hoe we ons leven en werken post-corona willen inrichten. Voor avonturier, TEDx-spreker en high performance coach Cedric Dumont begint alles met de juiste mindset.
De impact van COVID-19 op het menselijk kapitaal
Antwerp Management School (AMS), UGent en B-Tonic voerden in november/december 2021 voor de zesde maal een grootschalige enquête uit bij 2286 medewerkers en 327 werkgevers (bedrijfsleiders en HR-professionals).
Boeiend werk? Werf de juiste mensen aan
Boeiend werk begint bij de aanwerving. Dat is het verrassende besluit van de deelnemers aan de rondetafel, georganiseerd door HR magazine. Toch is dat...
Well-being met een stevige scheut wetenschap
In deze podcast kruipt Lesley Arens in het hoofd van Siviglia Berto, managing director van B-Tonic en Herman Konings, dé trend expert bij uitstek....
Blue Monday: niet met deze tips
Of het nu komt door Blue Monday of door de donkere wintermaanden … Er hebben tal van personen last van een dip. Heb jij...
Wellbeing en duurzaamheid gaan hand in hand
Dat wellbeing een steeds prominentere plek op de agenda krijgt, is goed nieuws. Alleen waarschuwt B-Tonic, dochtermaatschappij van Baloise Insurance, voor de valkuil van...
Sterke partnerships voor een duurzaam welzijnsbeleid
Met een gemeenschappelijk doel om mensen in beweging te brengen, gezonder en gelukkiger te maken zijn sterke partnerships cruciaal. En dit vindt B-Tonic o.a....
Goede voornemens: 4 slechte gewoontes die je best aan de deur zet!
We zijn ondertussen eind 2021.  Misschien heb je wel goede voornemens bedacht voor het nieuwe jaar. Deze keer geven we je geen advies om...
4 op de 10 Belgen zet ‘stoer gezicht’ op om angst en stress te verbergen op werk
Trendrapport welzijn op het werk van B-Tonic en Herman Konings 56% geeft aan dat hun job zwaarder is geworden door de pandemie (33% door...
'Leiderschap is geen titel maar een mindset'
Met een wetenschappelijk onderbouwd zelfleiderschapstraject mikt B-Tonic, dochtermaatschappij van Baloise Insurance, op mensen die meer baas willen zijn over hun job, carrière en leven....
Wellbeing met een stevige scheut wetenschap
De missie van B-Tonic, dochtermaatschappij van Baloise Insurance, is even helder als nobel: mensen zich goed laten voelen op het werk. De start-up kiest...
Hard werken en toch fit
Je gezondheid een belangrijke factor is voor je werkgeluk. Je mentaal en fysiek goed voelen in je vel, zorgt ervoor dat je meer energie hebt...
Geen tijd voor me-time? Met deze tips lukt het wel!
Eén op de drie 18-64 jarigen heeft het moeilijk om werk en privé te combineren, met stress en steeds meer burn-outs als gevolg. Vooral...
Wellbeing works publiceert eerste whitepaper over de postcorona wereld van werk.
Download hem nu! Wellbeing works publiceert zijn eerste whitepaper over de postcorona wereld van werk. Samen met onze partner Antwerp Management School (AMS) verdiepen...
Het nieuwe denken over het hybride werken
Hoe kijken werkgevers en medewerkers naar de postcorona wereld van werk? Hoe anders beleven ze die andere manier van werken? En wat is de...
Waarom een driedaagse over leiderschap? En waarom jij moet deelnemen?
Je leidt dag in, dag uit een bedrijf, creëert virtuele oplossingen om geconnecteerd te blijven met de professionele buitenwereld, surft mee op de golven...
5 tips voor een positieve mindset
‘Gelukkig zijn begint bij jezelf.’  Een zegswijze die je vaak hoort en die volledig klopt. Geluk wordt vaak bepaald door hoe je in het...
Een goede work-life balance creëer je zo
September: de start van het nieuwe schooljaar en een nieuw werkjaar. Het uitgelezen moment om te zoeken naar de juiste routine en een goede work-life balance.   De voorbije Corona-periode hebben we allemaal...
Geslaagd re-integratietraject
Gaat een van je medewerkers terug aan de slag na een langdurige arbeidsongeschiktheid? Dat is sowieso goed nieuws, al is het absoluut niet altijd...
Hoe voorkom je burn-out in je team?
Burn-out: wat is dat nu eigenlijk? En hoe weet je of jij of iemand uit je team in de risico-zone zit? Door tijdig stresssignalen te herkennen, kun je ingrijpen voor er iemand uitvalt.
Veerkracht: voorkom (chronische) stress en burn-out
Waarom ligt collega X niet wakker van een hoge werkdruk, terwijl collega Y tilt slaat als je hem last minute uitnodigt voor een overleg? Mentale veerkracht is het antwoord.
Basisergonomie voor de thuiswerker
Naast regelmatig bewegen, is een ergonomische werkplek een must voor je lichaam!
Beweegtips voor een energiek team
Zitten is het nieuwe roken. En we doen het veel te veel. Volgens de Gezondheidsenquête 2018 zit de Belg tot wel zes uur per dag.* En corona deed hier nog een schepje bovenop**.
Pauzes zijn goed voor je brein
Eet jij altijd snel je boterhammen op achter je scherm in een poging om grip te krijgen op je werk? Relax! Vanaf nu kan je tijd nemen om aangenaam te lunchen.
Heb je een vraag?

Heb je een vraag rond welzijn of de werking van de Werkbaarheids-cheques? Of wil je gewoon graag even met ons praten? Dat kan via onderstaand contactformulier!

Contactformulier
Ik wil meer weten over::